كتاب‏شناسي جهاني ترجمه هاي مخطوط قرآن كريم

پدیدآورمصطفي نجات سفرچي اوغلو / اكمل‏الدين احسان اوغلو

تاریخ انتشار1388/01/27

منبع مقاله

share 60 بازدید
كتاب‏شناسي جهاني ترجمه هاي مخطوط قرآن كريم

مصطفي نجات سفرچي اوغلو، با ويرايش و مقدمه اكمل‏الدين احسان اوغلو
، جلد نخست، به استثناي ترجمه‏هاي تركي، فارسي و اردو. استانبول، مركز تحقيقات تاريخ، هنر و فرهنگ اسلامي (ايرسيكا)، 2000، liv+ 209 ص. شابك: 3-102-9063-92.
تحقيق درباره كتاب‏شناسي جهاني ترجمه‏هاي قرآن كريم، طرحي است علمي كه مركز تحقيقات تاريخ، هنر و فرهنگ اسلامي (ايرسيكا) در استانبول، وابسته به سازمان كنفرانس اسلامي عهده‏دار انجام دادن آن است. سر ويراستار اين اثر دكتر اكمل‏الدين احسان اوغلو است كه خود مدير اين مؤسسه تحقيقاتي نيز هست. اين كتاب‏شناسي در سه مرحله به معرفي ترجمه‏هاي چاپي، خطي و شفاهي قرآن در تمام زبان‏هاي جهان مي‏پردازد.
مرحله نخست اين طرح از سال 1980 آغاز شد و پس از شش سال ترجمه‏هاي قرآن كريم از سال 1515 تا 1980 ميلادي، فهرست‏نويسي و با مشخصات كتاب‏شناختي‏شان معرفي شدند. اين اثر در سال 1986 با عنوان البيبليوغرافيا العالميّة لترجمات معاني القرآن الكريم (الترجمات المطبوعة: 1515-1980)1 به چاپ رسيد كه پس از مدتي ترجمه فارسي آن نيز با عنوان كتاب‏شناسي جهاني ترجمه‏ها و تفاسير چاپي قرآن مجيد به شصت و پنج زبان (1515-1980م) و ترجمه محمدآصف فكرت از سوي بنياد پژوهش‏هاي اسلامي، وابسته به آستان قدس رضوي (مشهد، 1373ش) انتشار يافت. مترجم در اين كار خود، تنها به بخش ترجمه‏هاي فارسي تكمله‏اي افزوده است.2
مرحله دوم اين طرح، ترجمه‏هاي خطي قرآن مجيد را معرفي مي‏كند. اين مرحله در چهار مجلّد منتشر خواهد شد. جلدهاي دوم و سوم و چهارم آن به ترجمه‏هاي تركي، فارسي و اردو اختصاص خواهد داشت كه هنوز انتشار نيافته است. كتاب حاضر جلد اول از مرحله دوم طرح ايرسيكا است كه فهرست و كتاب‏شناسي ترجمه‏هاي خطي قرآن كريم (غير از ترجمه‏هاي تركي، فارسي و اردو) را گردآوري كرده است.
مقدمه اين كتاب (ص xi-vii) نوشته دكتر اكمل‏الدين احسان اوغلو مدير مؤسسه ايرسيكا است كه در آن برنامه سه مرحله‏اي تدوين كتاب‏شناسي ترجمه‏هاي قرآن را به تفصيل شرح داده و از تك تك كساني كه در تدوين اين مرحله از كار (ترجمه‏هاي مخطوط)، ايرسيكا را ياري داده‏اند تشكر كرده است. در اين ميان اسامي كساني چون دكتر ح. شريفي (از ايران)، محمد حميدالله (از فرانسه)، دكتر ويتكام (از هلند) و ايرج افشار (از ايران) به چشم مي‏خورد. پس از آن مقدمه مشروح احسان اوغلو (ص xxxv-xiii) با عنوانِ «ترجمه‏هاي خطي قرآن كريم» آمده است كه در آن، ويراستار كتاب با مروري بر تاريخچه ترجمه‏هاي اوليه قرآن در زبان‏هاي مختلف، مراحل كار تدوين اين كتاب و منابع اساسي كار خود را شرح مي‏دهد. صفحات بعدي كتاب (ص Liv-xxxviii) حاوي فهرست منابع تحقيق و علايم اختصاري هر يك از آنهاست.
كتاب‏شناسي جهاني ترجمه‏هاي خطي قرآن كريم (ج 1) نسخه‏هاي خطي ترجمه قرآن كريم به 58 زبان معروف يا گويش محلي را معرفي مي‏كند. مشروح‏ترين و معروف‏ترين اين زبان‏ها، لاتين، انگليسي، اسپانيولي، الجاميادو (زبان و خط مسلمانان اندلس)، فرانسوي، مالايي و سواحلي است. از ميان زبان‏ها و گويش‏هاي محلي، دو زبان هوسا (از ريشه زبان‏هاي آسيايي، آفريقايي رايج در آفريقاي مركزي) و زبان جاوا نيز (از ريشه زبان‏هاي مالايي، متداول در آسياي جنوب شرقي) با تفصيل و اهميت بيشتري مطرح شده‏اند. از آن‏جا كه تدوين كنندگان اين كتاب به اصل نسخه‏هاي خطي دسترسي مستقيم نداشته و تنها به فهرست‏ها و منابع دست دوم رجوع كرده‏اند، متن كتاب از پاره‏اي اشتباهات كتاب‏شناختي بركنار نيست.
كتاب به پاس تقدير از سال‏ها تلاش محمد حميداللّه‏، مترجم قرآن به زبان فرانسوي و تهيه كننده چند كتاب‏شناسي ترجمه‏هاي قرآن، به وي اهدا شده است.

پي نوشت ها:

1. World Bibliography of Translations of the Meanings of the Holy Qur'an: printed Translation, 1515-1980, prepared by Ismet Binark & Halit Eren, edited with introduction by Ekmeleddin IÙhsanoglu, Istanbul: IRCICA, 1406/1981.
2. معرفي گزارش گونه‏اي از اين كتاب (اصل انگليسي آن) در مجله مترجم آمده است. نگاه كنيد به: مرتضي اسعدي، «كتابشناسي جهاني ترجمه‏هاي قرآن مجيد»، مترجم (شماره ويژه مباحث ترجمه قرآن)، سال سوم، ش 10، تابستان 1372، ص 213-218.

مقالات مشابه

تنويع و تقسيم مباحث علوم قرآن

نام نشریهقرآن شناخت

نام نویسندهعلي‌اوسط باقري

پايان نامه ها و كتاب شناسي قرآن و امام جواد(ع)

نام نشریهبینات

نام نویسندهإدريس جعفر زاده

نقد کتاب «رویکردی نو به مطالعه قرآن»

نام نشریهمطالعات قرآنی

نام نویسندهسیدمصطفی احمدزاده

خاورشناسان قرائت پژوه و آثار آنان

نام نشریهقرائت پژوهی

نام نویسندهحسن رضا هفتادر