اَسماءْ بنت مَرْثَد

پدیدآوریحیی پیرعباسی

نشریهدائرة المعارف قرآن

شماره نشریهجلد 3

تاریخ انتشار1388/01/31

منبع مقاله

share 1267 بازدید

اَسماءْ بنت مَرْثَد: دختر مرثد (مرثده)‌بن جبر‌بن‌مالك، از تيره بنى‌حارث

همسرش ضحّاك‌بن‌خليفه بود. او پس از اسلام آوردن، با پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) بيعت كرد. از او 4‌پسر و 4 دختر ماند.[70] ابن‌عبدالبرّ وى را از راويان حديث شمرده است.[71]

اسماء در شأن نزول:

1. مقاتل در شأن نزول آيه 58 نور/24، با ترديد آورده است كه روزى اسماء با همسرش، پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله)را براى طعام دعوت كردند و عدّه‌اى از مردم مدينه نيز بى‌اجازه بر آنها وارد شدند. اسماء به اين بهانه، ورود ناگهانى ديگران را زشت شمرد و نزد پيامبر شكايت برد و گفت: چه بسا زنى با همسرش زير يك پوشش خوابيده‌اند و خدمتكار آنها بى‌اجازه بر آن دو وارد مى‌شود.[72] در پى شكوه او، اين آيه نازل‌شد: «يـاَيُّهَا الَّذينَ ءامَنوا لِيَستَـذِنكُمُ الَّذينَ مَلَكَت اَيمـنُكُم والَّذينَ لَم يَبلُغُوا الحُلُمَ مِنكُم ثَلـثَ مَرّات‌...= اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد! بايد كسانى كه مالكشان شده‌ايد و كسانى از شما كه به [سن]بلوغ* نرسيده‌اند، سه وقت: پيش از نماز صبح، هنگام نيمروز و پس از نماز خفتن از شما اجازه بخواهند».
2. مقاتل از جابر‌بن‌عبدالله انصارى نقل كرده است كه اسماء در مدينه نخلستانى داشت و زنان، بدون پوشش كافى، به‌طورى كه خلخالِ پا، سينه و موهايشان نمايان بود، در آنجا رفت و آمد مى‌كردند. وى اين وضعيت را زشت شمرد و در پى آن، آيه 31 نور/24 نازل شد[73]: «...‌و لايُبدِينَ زِينَتَهُنّ إلاّ ما ظَهَرَ مِنها‌...» ; البته مقاتل، در درستى هر دو روايت پيشين ترديد كرده است.[74]

منابع

الاستيعاب فى معرفة الاصحاب; الاصابة فى تمييز الصحابه; تفسير الجلالين; تفسير القرآن العظيم، ابن‌كثير; الدرالمنثور فى التفسير بالمأثور; الطبقات‌الكبرى.
يحيى پيرعباسى



[70]. الطبقات، ج‌8، ص‌253; الاصابه، ج‌8، ص‌18.
[71]. الاستيعاب، ج‌4، ص‌348.
[72]. تفسير ابن‌كثير، ج‌3، ص‌315.
[73]. همان، ص293; تفسيرالجلالين، ص356; الدرالمنثور، ج‌6، ص‌179.
[74]. تفسير ابن‌كثير، ج‌3، ص‌293، 315.

مقالات مشابه

بررسي تحليل علامه طباطبايي از بازخواست هارون(ع) توسط موسي(ع)

نام نشریهاندیشه نوین دینی

نام نویسنده حميد نادري قهفرخي - عبدالکريم بهجت‌پور

جبرئيل

نام نشریهدائرة المعارف قرآن

نام نویسندهاحمد جمالی

ثعلبة بن وديعه انصارى

نام نشریهدائرة المعارف قرآن

نام نویسندهسید احمد سادات

جباربن صخر انصارى

نام نشریهدائرة المعارف قرآن

نام نویسندهمنصور داداش نژاد

ثابت بن قيس بن شماس

نام نشریهدائرة المعارف قرآن

نام نویسندهعلی محمدی یدک

جلاس بن سويد انصارى

نام نشریهدائرة المعارف قرآن

نام نویسنده رسول قليچ و بخش تاريخ و اعلام

جعفر بن ابى طالب

نام نشریهدائرة المعارف قرآن

نام نویسندهحميد حاج امينى - ستار عودی

ثعلبة بن غنمه انصارى

نام نشریهدائرة المعارف قرآن

نام نویسندهمحمد حسن درایتی

جالوت

نام نشریهدائرة المعارف قرآن

نام نویسندهمحمد نظری