صفحه اصلي     درباره ما     نقشه سايت     ارتباط با ما     پژوهشکده در يك نگاه  
چهارشنبه ۲۵ مهر ۱۳۹۷ 06:42 1397/7/18
دانشنامه قرآن؛ اثری علمی برای نوجوانان جهان اسلام


كد خبر:3629 تاريخ خبر :11:27:00 1397-1-18 نسخه چاپي

مدیر گروه دایرةالمعارف‌های قرآنی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم گفت: دانشنامه قرآن ویژه نوجوانان کار علمی غنی برای استفاده نوجوانان جهان اسلام است.

به گزارش پایگاه معارف قرآن به نقل از ایکنا، یکی از آثار علمی مهمی که از سوی گروه دایرةالمعارف‌های قرآن در پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم انجام می‌شود، تدوین دانشنامه قرآن ویژه نوجوانان است که مدتی است کار تدوین آن آغاز شده، برای اطلاع از کم و کیف این پروژه گفت‌وگویی را با حجت الاسلام والمسلمین علی خراسانی، مدیر گروه دایرةالمعارف‌های قرآنی پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن کریم پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی انجام شده که مشروح آن در ذیل آمده است.
آقای خراسانی تدوین پروژه دانشنامه قرآن ویژه نوجوانان از چه زمانی آغاز شد؟
یکی از پروژه هایی که در گروه دایرةالمعارفهای قرآن در حال انجام است دانشنامه قرآن ویژه نوجوانان است که این پروژه از سال ۱۳۸۰ آغاز شد و کارهای مقدماتی و آئین‌نامه‌های آن تدوین شد و در سال ۹۱ جلد نخست آن ارائه شد.
این دانشنامه چه ویژگی‌هایی دارد؟
از ویژگی‌های این دانشنامه می‌توان به انتخاب موضوعات در آن اشاره کرد که در با سطح سنی نوجوانان متناسب بوده و در تدوین مقالات نیز به مباحثی اشاره شده که حاوی مباحث و مطالبی است که مورد نیاز این مقطه سنی است؛ از این رو هم در اصل مدخل‌ها مدخل‌هایی گزینش شده که مجموع این دایرةالمعارف حدود ۱۵۰۰ موضوع اصلی داریم و مقالات نیز محتوای کمتری نسبت به دایرةالمعارف قرآن کریم دارد. از مباحثی که در این دانشنامه مطرح بود این بود که متن و نگارش آن بر عهده گروهی گذاشته شد که در حوزه ادبیات کودک و نوجوان از اساتید برجسته هستند و مقالات را با تناسب این مقطع سنی تدوین می کنیم و از نظر محتوایی نیز بارها مورد ارزیابی شورای علمی قرار می‌گیرد و در نهایت برای انتشار آماده می‌شود.
در مورد ویژگی تصویرگری بیشتر توضیح بفرمایید؟
ما در هر مجلد حدود ۱۰۰ مدخل داریم که پیش‌بینی می‌کنیم این مجموعه در قالب ۱۵ جلد ارائه شود که جلد نخست آن در سال ۱۳۹۱ منتشر شد و به صورت کاملاً رنگی بود و از تصاویر و نقشه‌ها نیز استفاده شده بود؛ چرا که تصاویر، نقشه‌ها و رنگ‌ها در انتقال مفاهیم و تقسیم‌بندی مباحث بسیار اثرگذار است؛ از این رو جلد نخست براساس دغدغه‌ای که از نظر اشکال و تصاویر داشتیم، این مجلد را به صورت مجدد مورد بررسی و ارزیابی قرار دادیم که نقدهایی نسبت به مباحث شکلی و صوری آن وجود داشت و به این نتیجه رسیدیم که قطع کتاب را متفاوت ارائه دهیم و از نظر نقشه و گرافیک و تصاویر نیز کار جدیدی انجام دهیم؛ از این رو تصویرگری این کار را به گروه جدیدی سپردیم، به ویژه اینکه ما در آینده قصد داریم این دانشنامه را به زبان‌های دیگر نیز ترجمه کنیم، این کار می‌تواند در این راستا مفید و موثر باشد، به همین دلیل نیازمند سرمایه‌گذاری جدی‌تری در این زمینه بودیم و در حال حاضر نیز هنرمندان مختلفی برای جلدهای گوناگون این دانشنامه پای کار هستند.
با توجه به اینکه تدوین این کار از سال ۹۱ بوده، چرا انتشار و تدوین جلدهای دیگر تاکنون به طور انجامیده و زمان‌بر بوده است؟
از سال ۹۱ تاکنون، هر سال یک جلد از دانشنامه قرآن ویژه نوجوانان را آماده کردیم و امسال جلد ششم هم تدوین شده و محتوای آن آماده است، اما کاری که نیاز بود برای این پروژه در رابطه با تصاویر و گرافیک آن انجام شد، سبب شد کار قدری زمان‌بر شود و امیدواریم دو جلد آن برای سی و یکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران آماده شود و یا حداکثر برای نمایشگاه قرآن در ماه مبارک رمضان ارائه شود. ارزیابی محتوایی این مجلدها در گروه دایرةالمعارف قرآن پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن انجام شده و منتظریم بحث نشر آن را داشته باشیم و در سال آینده نیز جلد هفتم این اثر، تدوین خواهد شد.
دو جلد همان جلدهای ۱ و ۲ است؟
بله، جلد یک در قطع و گرافیک جدید دوباره چاپ می‌شود، به این معنی که جلد قبلی در قطع رحلی بود و چاپ جدید در قطع خشتی ارائه می‌شود و جلدهای بعدی نیز از همین موضوع تبعیت می‌کنند و همچنین همه تصاویر تغییر یافته است. به ویژه با توجه به اینکه این دانشنامه با دانشنامه‌های دیگر رقابت خواهد کرد، از این رو باید تصاویر نو بوده و از متون و فضای مجازی نیز استفاده نشده باشد. امیدواریم تا پایان سال آینده شاهد انتشار شش جلد از این دانشنامه باشیم.
مهمترین مدخل‌های این مجلد از دانشنامه قرآن چیست؟
از مهمترین مدخل‌ها می‌توان به مدخل آب، آبرو، آخرت، آخرالزمان، آدم، آرزو، آزادی، آسمان، آسیه، آرامش، آسانی، آشامیدنی‌ها، آمادگی نظامی، آیات خداوند، آیات نامدار، ابراهیم ابلیس، ابوجهل، ابوبکر، ابرار، اجتهاد، احزاب(عزوه)، احسن الحدیث، احسن القصص، اخلاق، اخوت، ادب، اذن الهی، ارتداد، ارض مقدس، ارم، ازدواج، اسارت و اسباب نزول اشاره کرد که در قالب مقالات در حجم کم برای نوجوانان ارائه شده است، همچنین مطالبی که در ذیل یک بحث آماده، آن را بیش از پیش مفید و سودمند کرده است، به عنوان مثال عناوین ذیل مدخل «آب» به چند بحث یادآوری نعمت آب، آب نشانه آشکار، آب سرچشمه زندگی، آثار و فایده‌های آب، آب وسیله‌ای برای آزمایش و آب در جهان دیگر پرداخته شده است و یا در ذیل بحث «آدم»، آفرینش آدم، فرزندان آدم و حوا، خلافت و جانشینی آدم، سجده بر آدم، سجده برای غیر خدا، خودداری ابلیس از سجده، ماجرای درخت ممنوع، فریب خوردن آدم، هبوط از بهشت و توبه آدم از مباحثی است که عنوان شده است. یکی از ویژگی‌هایی که می‌توان در این زمینه اشاره کرد؛ اینکه عناوین این مباحث به رنگ دیگری آمده تا با جذابیت‌های بیشتری همراه باشد.
در مورد ترجمه اثر نیز اشاره کردید، این کار از چه زمانی آغاز می‌شود؟
پس از انتشار شش جلد نخست که مهمترین دغدغه ما است، کار ترجمه نیز آغاز می‌شود و این کار با همکاری و مشارکت مجموعه‌های دیگر مانند جامعةالمصطفی، مجمع تقریب و ... که در حوزه خارج از کشور فعال هستند، انجام می‌شود.
اولویت با کدام زبان‌ها است؟
با زبان‌های عربی و انگلیسی.
اشاره کردید به نقدهایی که در رابطه با دانشنامه قرآن ویژه نوجوانان وجود داشته است، این نقدها بیشتر به چه مباحثی اختصاص داشت و چه اشکالاتی داشت که ما در جلدهای دیگر شاهد آن نخواهیم بود؟
در بحث نقدها، بیشتر نقدهای صوری و تصاویر بود که جذابیت لازم را نداشت و یا در مواردی تناسب بین تصاویر و محتوا چندان وثیق نبود و در مواردی نیز تصاویر از اینترنت گرفته شده بود و تولید مجموعه نبود؛ از این رو مجموعه این نقدها سبب شد تصویرسازی را به صورت مجدد برای جلد نخست انجام دهیم.
سخن آخر؟
این پروژه بزرگی است و از سال ۱۳۸۰ مقدمات تدوین آن فراهم شده است و پشتوانه اصلی آن دایرةالمعارف قرآن کریم است و اساتید برجسته‌ای در این زمینه فعالیت دارند؛ از این رو از آموزش و پرورش می‌خواهم که با توجه به اهمیت این اثر و کار علمی فراوان و طاقت‌فرسایی که در بخش‌های مختلف این دانشنامه انجام داده‌اند و همچنین گروه که به ادبیات کودک و نوجوان مسلط است و در این راستا از گروه هنرمند ویژه نیز بهره گرفته شده است، این کتاب برای مدارس تهیه شود و معرفی این کار می‌تواند برای دانش‌آموزان مفید باشد؛ از این رو با معرفی اثر برای دانش‌آموزان، بسیاری از آنها و خانواده‌هایشان از این کار استقبال خواهند کرد و همچنین تهیه این اثر برای غنی‌تر شدن کتابخانه‌های مدارس اهمیت ویژه‌ای دارد.
این اثر کاری نو، علمی و ارزشمند است و از سوی دیگر دایرةالمعارف‌ها از آثار ملی و بین المللی هستند و سطح اعتبار فرهنگ‌ها با وجود چنین آثار ارزشمندی سنجیده می‌شود. از این رو یکی از انگیزه‌های ما که سبب می‌شود ترجمه این اثر به زبان‌های دیگر را انجام دهیم این است که نشان دهیم جمهوری اسلامی در زمینه کارهای قرآنی علمی اهتمام جدی داشته است و همچنین در برجی مجامع، به دلیل ناآگاهی، شیعه مورد اتهام قرار می‌گیرد که در زمینه قرآن کار درخوری انجام نداده است، در حالی که بسیاری از کارهای علمی قرآنی در ایران شکل می‌گیرد، مانند دایرةالمعارف قرآن که اکنون به جلد ۱۵ رسیده و یا دایرةالمعارف قرآن ویژه نوجوانان و یا فرهنگ قرآن و ... که نیازمند معرفی خوبی هستند تا داشته‌هایمان را به تمام دنیا معرفی و ارائه کنیم.
 بایگانی اخبار

اخبار مرکز
مقالات و كتابهاي قرآني
نشست ها و همايش ها
مراكز و شخصيت ها
پايگا ه ها و وبلاگها
بين الملل