پايگاه پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن
صفحه اصلي     درباره ما     نقشه سايت     ارتباط با ما     پژوهشکده در يك نگاه  
شنبه ۹ ارديبهشت ۱۳۹۶

نگاهی به محتوا و امکانات پایگاه معارف قرآن

www. maarefquran. com

اهداف و نمای کلی پایگاه

نگرش و رویکرد کلی پایگاه معارف قرآن ، ارایه خدمات علمی به پژوهش گران و محققان علوم قرآنی است. در همان نگاه نخست، دانشنامه موضوعی قرآن بخش عمده ای را به خود اختصاص می دهد که حاوی هزاران مقاله در موضوعات مختلف به شکل دسته بندی شده و موضوعی درختی است.
بخش مقالات و معرفی آثار علمی قرآن پژوهشی و نیز آثار مختلف و متنوع مرکز که به صورت دیجیتالی در دسترس کاربران قرار گرفته و دسترسی به کتابخانه‌های مرکز فرهنگ و پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی که حاوی هزاران عنوان کتاب می‌باشد، بیانگر این مطلب است.
رویکرد پایگاه به حوزه پژوهش این امکان را به کاربران می دهد که به آسانی بتوانند به منبع غنی و کاملی از مباحث و مسایل و موضوعات قرآنی دسترسی پیدا کنند. هر یک از کتاب هایی که در بخش آثار مرکز قرار گرفته خود مجموعه ای گرانسنگ از آخرین پژوهش های قرآنی است که با همکاری صدها محقق تدوین و تالیف شده است.
در حال حاضر پایگاه اطلاع‌رسانی مرکز به‌ عنوان زیر مجموعه "اداره فناوری و فرآوری اطلاعات" در حوزه اطلاع‌رسانی پژوهش‌های قرآنی فعالیت می‌کند و هدف از اجرای این طرح این است که آن پایگاه مرکز فرهنگ ومعارف قرآن را به یکی از بزرگ‌ترین پژوهشگاه‌های مجازی در حوزه قرآن پژوهی تبدیل کند.

بخش های پایگاه

پایگاه مرکز فرهنگ و معارف قرآن از تنوع و گستردگی بسیاری برخوردار می باشد اما در عین تنوع از انسجام و هماهنگی خاصی نیز بهره‌مند است. برای آشنایی بیشتر خوانندگان با بخش های مختلف ای پایگاه قرآنی به توضیح مختصر آنها می‌پردازیم .

1. پایگاه دانشنامه موضوعی قرآن

این بانک مقالات قرآنی در چهار بخش مجزای: معارف، علوم، ترجمه و تفسیر قرآن دسته بندی شده است:


خدا شناسي
پيامبر شناسي
امام شناسي
آخرت شناسي
انسان شناسي
جهان شناسي
اعلام قرآن
علوم طبيعي و رياضي
اخلاق
اديان و مذاهب
عرفان
فقه و اصول فقه
فلسفه و منطق
ادبيات و زبان شناسي
زن و خانواده
هنر
حقوق
علوم تربيتي
روان شناسي
علوم سياسي
مباحث اجتماعي
اقتصاد
تاريخ وجغرافيا
مباحث کلی معارف قرآن
قرآن شناسياعجاز قرآنتاريخ قرآن
قرائت و تجويدقرآن پژوهيوحي
زبان قرآن اصول و مبانی فهم قرآنمباحث کلی علوم قرآن
مبانی و کلیات ترجمه قرآن
ترجمه ها و مترجمان
مبانی و کلیات تفسیر قرآنسبک های تفسیر قرآنطبقات مفسران
روش های تفسیر قرآن تفاسیر کامل قرآنتأویل قرآن
گرایش های تفسیر قرآنتفاسیر بخشی قرآنمکاتب تفسیری

در حال حاضر بانک مقالات قرآنی بیش از 12000 مقاله علمی را در بر دارد و بر پایه برنامه ریزی تلاش می شود تا همه مقالات قرآنی اینترنتی به زبان های فارسی و عربی و سپس انگلیسی را در این مجموعه در دسترس کاربران اینترنت قرار دهد.
از ویژگی های انحصاری و بسیار مفید این مجموعه آن است که افزون بر پیوند مقالات به پایگاه اصلی، نسخه ذخیره شده آن نیز در این پایگاه وجود دارد. این مساله از آن جا مهم و ارزشی است که ممکن است به عللی امکان دسترسی به پایگاه اصلی وجود نداشته باشد در این صورت کابر می تواند از نسخه ذخیره شده استفاده نماید .

2. پایگاه تخصصی ترجمه قرآن

در این پایگاه، یازده ترجمه به زبان فارسی قرار داده شده است. که ترجمه بر اساس تفسیر راهنما و ترجمه بر اساس تفسیر المیزان، از آثار این مرکز می باشد. متن کامل این ترجمه ها پیش از انتشار مکتوب به صورت الکترونیکی و در فضای وب توسط این پایگاه منتشر شده است . ترجمه استاد فولادوند و آیت الله مکارم شیرازی و ... از دیگر ترجمه های موجود دراین بخش است. کاربران می توانند با انتخاب سوره مورد نظر و یافتن آیات به ترجمه آیه نیز دسترسی یابند و از امکانات همچون مقایسه ترجمه ها و دسترسی به پژوهشهای مرتبط با حوزه ترجمه قرآن نیز بهره مند گردند.

3. نسخه های دیجیتالی آثار مرکز

مرکز فرهنگ و معارف قرآن به منظور دسترسی آسان و استفاده بهتر کاربران شبکه جهانی اینترنت اقدام به ارایه نسخه های دیجیتالی کتب و تولیدات قرآنی خود در پایگاه معارف قرآن نموده است . بر این اساس تاکنون بخش عمده منابع و کتب تولیدی مرکز فرهنگ و معارف قرآن از جمله تفسیر بیست جلدی راهنما ، نه جلد نخست دائره المعارف قرآن کریم ، بیست و چهار جلد از فرهنگ قرآن ، دوره کامل سه جلدی فرهنگ موضوعی تفاسیر و مجموعه پرسمان های قرآنی از جمله پرسمان موضوعی نبوت ، معاد ، نماز ، علوم قرآنی قرائت قرآن و کتاب تحقیقی امام حسین (ع) و قرآن و نیز کتب و تفاسیر دیگر در این پایگاه قرار داده شده است.

3/1. تفسیر راهنما

در این گزینه دوره 20 جلدی تفسیر راهنما در اختیار کاربران قرار گرفته است. این مجموعه متن کامل تفسیر راهنما است. این تفسیر روشی نوین در ارائه مفاهیم و موضوعات قرآنی است ،که با همت آیت الله هاشمی رفسنجانی و محققین مرکز فرهنگ و معارف قرآن . منتشر شده است.

3/2. فرهنگ موضوعی تفاسیر

در این گزینه دوره سه مجلدی فرهنگ موضوعی تفاسیر در اختیار کاربران قرار گرفته است. این مجموعه که فهرست موضوعی بیش از بیست عنوان از تفاسیر معروف شیعی و سنی است به شکل الفبایی و بیان صفحه تفسیر و آیه و سوره مربوطه تدوین و تنظیم شده است. با کمک این مجموعه می‌توان دیدگاه مفسران را در باره بیش از سه هزار موضوع قرآنی جستجو و دریافت نمود.

3/3 . دایره المعارف قرآن کریم

دايرة المعارف قرآن كريم شامل اطلاعات پايه، معتبر و اصيل در باب علوم و معارف و اعلام قرآنى است كه به گونه‌اى آسان‌ياب و روان در دسترس قرآن‌پژوهان واهل تحقيق و پژوهش مي باشد. از ويژگى‌هاى اين دايرة المعارف استوارى بر پايه نظام الفبايى در چينش مدخل‌ها؛ استفاده از منابع اصيل و متقن و دست اول؛ ارائه همه آرا و مبانى اصلى در هر موضوع؛ برخوردارى از نظام ارجاع درون مقاله اى و برون مقاله اى و بهره ورى از نثر معيار مي باشد . 9 جلد نخست این اثر كه در اختيار كاربران قرار گرفته است حاوي مدخل" آب تا جمع قرآن " است که در بر دارنده بيش از 600 مدخل اصلي و ارجاعي مي‌باشد . کلیه مقالات دائره المعارف به صورت تمام متن در این پایگاه ارائه می‌شود.

3/4 . فرهنگ قرآن

«فرهنگ قرآن» معجم معنايي معارف و مفاهيم قرآن كريم است كه به شيوه‌‌اي نو و بي‌نظير و به صورت الفبايي – موضوعي سامان يافته است. اين كتاب حاوي هزاران موضوع قرآني است كه در 33 جلد تدوين شده است. اين مجموعه كه بزرگ‌ترين فرهنگ مفهومي موضوعات قرآني است علاوه بر نقش اطلاع‌رساني در زمينه معارف قرآن، خود نوعي تفسير موضوعي به شمار مي‌آيد . بیست و چهار جلد نخست این اثر در پایگاه معارف قرآن در اختيار كاربران قرار گرفته است حاوي مداخل "آب تا گنج " و در بر دارنده بيش از صدها مدخل اصلي و هزاران مدخل فرعي مي‌باشد.

3/5. جرعه ای از زلال وحی

اين تفسير اثر حضرت آيت الله ميرزا ابوالقاسم محمدي گلپايگاني از مفسران و عالمان برجسته است كه با راهيابي به محضر قرآن، تشنگان را از زلال معارف آن سيراب مي ساخت. مجموعه 6 جلدي جرعه اي از زلال قرآن ، تفسير بيست و يك سوره از قرآن ( از سوره اسراء تا صافات ) است . سه جلد از این اثر گرانقدر در پایگاه معارف قرآن در اختیار قرآن پژوهان قرار گرفته است .

3/6 . پرسمان های قرآنی

یکی از فعالیت های مرکز فرهنگ ومعارف قرآن پاسخ گویی به پرسش ها و شبهات قرآنی است. در حال حاضر گروه پرسش و پاسخ های این مرکز به بیش از پنجاه هزار پرسش، پاسخ داده و درباره ده ها شبهه قرآنی کارهای پژوهشی و تحقیقاتی فشرده و کاملی را به سرانجام رسانده است. بخشی از پرسش و پاسخ های موجود به شکل کتاب چاپ و منتشر شده است که در بخش آثار مرکز شماری از آن ها در دسترس کاربران قرار گرفته است. ازجمله این آثار می توان به موارد زیر اشاره نمود : برايم از قرآن بگو ، سر سفره خدا ، با بهار دلها، پرسمان قرآني نماز ، پرسمان‏ علوم قرآني ، پرسمان قرآني معاد ، پرسمان قرآني نبوت ، پرسمان قرائت قرآن ، امام حسين (ع) و قرآن، زن از زبان قرآن، خداشناسی، پیامبر اعظم(ص)، فلسفه احکام و پرسمان قرآنی امر به معروف و نهی از منکر

4 . اطلاع رسانی از پژوهش های قرآنی

معرفی تازه‌ترین کتب و پایان‌نامه‌ها و مقالات قرآنی به همراه چکیده‌ای از مقاله یا متن از دیگر بخش‌های این پایگاه است که کاربران و پژوهشگران قرآنی با مراجعه به آن می‌توانند با آخرین دستاوردهای پژوهشی و پیشینه موضوعات تحقیق آشنا شوند.
در بخش تازه های کتب قرآنی(بیش از 2800 عنوان کتاب در این بخش معرفی شده است.)، افزون بر نام کتاب و نویسنده مطالبی درباره موضوعات اصلی کتاب به شکل کلید واژه ارایه شده است. برای دسترسی بیش تر این امکان فراهم آمده است تا محقق بتواند با کلیک کردن روی موضوع به منابع بانک نیز دست یابی داشته باشد. چکیده کتاب به گونه ای نوشته شده است تا اهم مطالب آن در دسترس کاربران قرار گیرد.
همین شیوه در مقالات نیز به کار گرفته شده است. مقالات این مجموعه افزون بر 4200 مقاله تولیدی مدیریت پژوهش‌های رسانه ای مرکز فرهنگ ومعارف قرآن که در مطبوعات چاپ و منتشر شده است و سایر مقالات منتشر شده در مطبوعات کشور است. در این بخش افزون بر این که چکیده ای در اختیار کاربران قرار گرفته و یا به بانک مقالات قرآنی به تناسب مقاله پیوند داده شده است گاه اصل مقاله به دو شکل متن و یا تصویر ارایه شده است. البته تلاش بر آن است تا حتی الامکان متن کامل مقالات در دسترس کاربران قرار گیرد و کمتر از تصویر مقاله استفاده شود تا امکان استفاده و یادداشت برداری برای محققان و پژوهشگران فراهم آید.
پایان نامه های قرآنی گزینه دیگر این بخش است. در این جا به همان شیوه که کتب و مقالات معرفی می‌شود، پایان نامه های قرآنی معرفی می‌گردند. چکیده نویسی این پایان نامه با شیوه نامه‌ای خاص ، از سوی محققان مرکز فرهنگ و معارف انجام می شود .
تاکنون بیش از 4000 پایان نامه قرآنی شناسایی و چکیده نویسی شده و بیش از3400 عنوان از آن ها در این پایگاه قرار داده شده است. نسخه های مکتوب پایان نامه نیز در کتاب خانه تخصصی مرکز فرهنگ و معارف قرآن در دسترس محققان و دانشجویان قرار دارد.
معرفی قرآن پژوهان زنده و فعال کشور ، از دیگر گزینه های بخش اطلاع رسانی است. در این بخش تلاش شده است تا محققان قرآنی شناسایی و معرفی شوند. گفتنی است که مرکز فرهنگ و معارف قرآن کتاب قرآن پژوهان ایران را چاپ و منتشر کرده است که در مجلد نخست آن بیش از سیصد نفر قرآن پژوه فعال کشور معرفی شده اند.
از دیگر گزینه های بخش اطلاع رسانی می توان به معرفی پایگاه های قرآنی و نرم افزارهای قرآنی آن اشاره کرد. در این مجموعه ها تلاش شده است تا مهم ترین و جامع ترین پایگاه فعال در سه زبان فارسی و عربی و انگلیسی شناسایی و معرفی شوند. پایگاه هایی در این مجموعه معرفی شده اند که بخش عمده و اصلی آن ها حوزه قرآن و علوم و معارف آن باشد. از این رو از معرفی پایگاه هایی که تنها بخش کوچک و غیر قابل توجهی را به قرآن اختصاص داده اند پرهیز شده است.
نرم افزارهای قرآنی معرفی شده در این بخش نیز از مجموعه نرم افزارهایی است که در مرکز فرهنگ و معارف قرآن وجود دارد و محققان مرکز از آن ها برای کارهای تحقیقاتی بهره می برند. برخی از نرم افزارها از ویژگی چند‌‌رسانه ای برخوردارند و می تواند برای اقشار مختلف سنی و علمی مفید باشد.

5. دسترسی به کتابخانه تخصصی قرآن

از دیگر امکانات پایگاه مرکز فرهنگ ومعارف قرآن دسترسی کاربران به محیطی است که آنان را با کتابخانه های دفتر تبلیغات و به ویژه کتابخانه تخصصی قرآن پیوند می دهد. کاربران و محققانی که در یک موضوع تحقیق می کنند می تواند افزون با آشنایی با پیشینه موضوع تحقیق و پژوهش خود از مجموعه کتب موجود در کتابخانه های دفتر همراه با موضوع و شناسه کامل از کتاب اطلاع یابند.در این بخش امکان دستیابی به مشخصات کتابشناسی و نشانی کتابخانه‌ای بیش از 21000 عنوان کتاب قرآنی در قالب حدود50000 مجلد است از طریق نام نویسنده ، عنوان کتاب و موضوع آن فراهم شده است .

6. پاسخ به پرسش‌های قرآنی

در این بخش از پایگاه برای کاربران این امکان فراهم آمده است تا با گروه پرسش و پاسخ ها و پایگاه اختصاصی آن ها که به نام پرسمان قرآنی فعالیت می کند ارتباط برقرار کنند. کاربران می تواند پرسش های خود را از طریق این پایگاه ارسال و جواب خود را دریافت دارند.

7. اخبار قرآن پژوهی

یکی از بخش های جذاب و به روز پایگاه معارف قرآن ، بخش خبری آن است . در این بخش جدیدترین اخبار قرآن پژوهی مانند : اخبار سمینارها و همایش های قرآنی ، خبر انتشار جدیدترین کتاب های قرآنی ، اخبار مربوط به دیدگاه های نوین قرآن پژوهان و اخبار مرکز فرهنگ ومعارف قرآن به طور مستمر در اختیار قرآن پژوهان قرار می‌گیرد.
کلیه اخبار درج شده در این پایگاه ، به صورت موضوعی آرشیو می‌شود و کابران با توجه به نیاز خود می‌توانند خبرهای قرآنی را در موضوعاتی همچون : کتاب ، همایش ها ، اخبار قرانی بین المللی و اخبار ویژه مرکز فرهنگ ومعارف قرآن بازیابی نمایند .

مديريت پایگاه و همکاران

بي گمان همه محققان مرکز فرهنگ و معارف که بيش از دويست نفر را شامل مي شود بخشي از توليد کنندگان محتوای سايت مي باشند. اما کساني که به طور مستقيم در راه اندازي و مديريت علمي و فني همکاري مستقيم دارند در اين جا معرفي مي شوند.
مديريت اداره فناوری و فرآوری اطلاعات : سیداسدالله موسوی عبادی
مدير فنی پایگاه :علي نيکبخت
بخش علمي :علي اكبر مومنی، اکبر قنبری
بخش فني : منصور حسينی طایقانی
بخش اخبار :مهدي تقدمی صابری